1 - Biografia de Pèir de Lacleda

  

 

Biografia inspirata peth libe de Lucian Labarrèra pareishut en 1984:"Pèir de Laclèda-Liguest: eth fondator de Sent-Loís, Missouri, eth 15 de heurèr de 1764". 

 

 

  •  Era joenessa 

 

 Pèir de Lacleda-Liguest que vadó eth 29 de noveme de 1729 en ua familha plan com cau e adaisa, coneishuta de tots a Bedós en Vath d'Aspa.

 

Que i passè eth sòn temps de mainat puish qu'estó eslhève en collègi deths Jesuites a Pau abans d'entrar ena facultat de Dret de Tolosa. Pèir que i ganhè en 1748 ua "espada de punhada d'argent dab eras armas deth rei e dera vila de Tolosa".

 

 

  • Er arribada otra-Atlantic:

 

 

Un còp acabats eths estudis e eth servici militar ena companhia d'Aspa, Pèir de Lacleda  qu'embarquè a La Rochelle eth 7 de junh de 1755 sus era nau "La Concorde" e que desbarquè a la Navèra-Orleans eth 15 de julhet de 1755. Acerà qu'estó arcuelhut pera colonia bearnesa.

 

Mercés ath sòn títol d'ancian eslhève der Academia de Tolosa que podó recéber ua comission d'auficièr e que'u recrutèn en Etat-major deth coronèu Gilbert-Antoine de St Maixent. 

 

Dab St Maixent que creèn era firma  Maixent-Laclède e Cie. Eth governador de Kerlerec que'us balhè eth privilègi exclusiu deth negòci deras perissas peth Haut-Mississipi e Missouri tà 10 ans.

 

En 1755, Laclèda qu'encontrè a Maria-Terèsa Bourgeois, desseparata deth sòn omi Chouteau e mair d'un mainat de 5 ans.

 

Pèir e Maria-Terèsa ne's podón pas maritar ni davant era glèisa, ni tanpòc davant era lei e qu'avón amassa quate mainats qui portèn tots eth nom de "Chouteau".

 

  •  Era creacion: Sent-Loís en 1764

 

 

En 1762, Lacleda qu'organizè ua expedicion dab vint-e-sèt omis de tota traca.

Eras duas barcassas, l'ua gavidata per Pèir Lacleda e l'auta per Auguste Chouteau, eth sòn mainat ahilhat qui n'avè pas que 13 ans, que quitèn era Navèra-Orleans eth 3 d'agost de 1763.

Au cap de 3 mes de navigatge, aquera expedicion qu'arribè a Kaskaskia, ua vila amerindiana de tria.

Que decidí alavetz d'aviar ua navèra expedicion de cap ara riba dreta deth Mississipi en cèrcas d'un endret plan com cau taths sòns plans.

En mei dera beutat deth siti, Pèir que i trobè tot çò qui calè tà s'installar e tà's póder tanben esténer hèra, mes tard. Que causí l'endret on volè apitar era soa acasida e que marquè quauques arbos dab era destrau. Eths prumèrs capanòts qu'estón bastits eth 14 de heurèr de 1764.

 

Aqueth vilatge qu'estó aperat Sent-Loís en aunor deth rei Loís eth Xvau.

 

  • Era disparicion

 

Mercés ar arsec de Lacleda, Sent-Loís que pravè viste. Tròp d'uns qu'estón jalós der'escaduda de Lacleda. Que's pensè tornar tà França mes que decidí totun d'aviar un darrèr viatge taths ahars dab eths Illinés.

 

 

Que cadó  malaud quan tornava d'aqueth viatge e a despieit deths esfòrç deths ramaires, Pèir Laclède que's morí eth 20 de junh de 1778. A Sent-Loís que recebón aqueth "còp de lenha", aquera trista novèla, un mes après.